Raad van State oordeelt negatief over wetsvoorstel AOV voor ZZP’ers

“Raad van State veegt vloer aan met wetsvoorstel AOV voor zzp’ers: ‘Onuitvoerbaar en te complex’”

Inleiding: De Raad van State heeft een hard oordeel geveld over het wetsvoorstel voor een Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid Zelfstandigen (BAZ). Volgens de hoogste adviesraad van de regering is het voorstel niet of nauwelijks uitvoerbaar en zou het kabinet het niet bij de Tweede Kamer moeten indienen. Wat houdt dit voorstel in, waarom is de kritiek zo scherp, en wat betekent dit voor zelfstandigen in Nederland?

Wat is het wetsvoorstel BAZ? Het kabinet wil met de BAZ een basisverzekering tegen arbeidsongeschiktheid voor zelfstandigen introduceren. Dit zou een apart stelsel worden naast de bestaande regeling voor werknemers (WIA). Zelfstandigen zouden automatisch verzekerd zijn via een publieke basisverzekering, uitgevoerd door het UWV. Wie liever een private verzekering heeft, kan gebruikmaken van een opt-outregeling.

Kritiek van de Raad van State: waarom is het voorstel ‘onuitvoerbaar’?

1. Complexiteit en uitvoerbaarheid De Raad van State stelt dat het voorstel het stelsel van sociale zekerheid onnodig complexer maakt. Met name de combinatie van een apart stelsel en de opt-outregeling leidt tot extra administratieve lasten. Het UWV en de Belastingdienst, die de verzekering moeten uitvoeren, kampen al met grote achterstanden en beperkingen. Het UWV heeft eerder aangegeven geen ruimte te hebben om de BAZ uit te voeren.

2. Doelen niet bereikt Volgens de Raad van State bereikt het voorstel slechts gedeeltelijk de beoogde doelen: inkomenszekerheid en een gelijker speelveld voor werkenden. De lage uitkering en een wachttijd van twee jaar zorgen ervoor dat zelfstandigen onvoldoende beschermd zijn tegen arbeidsongeschiktheid. Ook blijven de verschillen tussen werknemers en zelfstandigen groot.

3. Eerst WIA vereenvoudigen De Raad van State adviseert om eerst de bestaande problemen in de uitvoering van de WIA voor werknemers op te lossen. Pas daarna zou een nieuwe verzekering voor zelfstandigen overwogen moeten worden, bij voorkeur in samenhang met een bredere herziening van de WIA.

Wat betekent dit voor zelfstandigen? Het kabinet staat nu voor een belangrijke keuze: het wetsvoorstel terug naar de tekentafel sturen of toch doorzetten. Als Nederland voor augustus 2026 geen wet heeft aangenomen, loopt het kabinet mogelijk 600 miljoen euro aan Europees herstelfondsgeld mis. Voor zelfstandigen betekent dit dat ze voorlopig nog moeten wachten op een adequate oplossing voor arbeidsongeschiktheidsverzekeringen.

Conclusie en discussie De kritiek van de Raad van State is duidelijk: het wetsvoorstel BAZ is niet klaar voor uitvoering. Het kabinet zal moeten kiezen tussen het aanpassen van het voorstel of het risico lopen op het mislopen van Europees geld. Wat vind jij? Moet het kabinet het voorstel herzien, of is er een andere oplossing nodig voor de inkomenszekerheid van zelfstandigen?